7244 Sayılı YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) SALGINININ EKONOMİK VE SOSYAL HAYATA ETKİLERİNİN AZALTILMASI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

Dünya Sağlık Örgütü tarafından küresel salgın hastalık ilan edilerek hem sosyal hem de ekonomik hayatın işleyişinde tereddütler yaratan koronavirüs salgınının etkisini azaltması amacıyla ülkemizde yeni tedbirler alınmaya devam edilmektedir.

17 Nisan 2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7244 sayılı Değişiklik Kanunu ile getirilen yeni düzenlemeler ile “bazı alacakların ertelenmesi, alınmaması veya yapılandırılması” konusu ele alınmıştır.

ERTELENEN, ALINMAYAN veya YAPILANDIRILAN ALACAKLAR:
- Hazine taşınmazlarına ilişkin olarak sözleşmeye istinaden ödenmesi gereken bedeller ile ecrimisil bedellerinden 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenleri başvuru şartı aranmaksızın 3 ay süreyle ertelenmesi konusunda Çevre ve Şehircilik Bakanı yetkili kılınmıştır. Bu alacaklar, ertelenen sürenin sonunda, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
- Devlet ormanlarında gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri adına verilen izinler ile Orman Genel Müdürlüğü tarafından kiraya verilen mesire yerleri ve taşınmazlardan 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gereken bedeller başvuru şartı aranmak şartıyla 3 ay süre ile ertelenmiştir. Ancak, turizm tesisi maksadıyla verilen izinler kapsam dışında tutulmuştur. Ertelenen alacaklar sürenin sonunda, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanununa tabi yerlerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanun hükümlerine göre yapılan kiralamalardan 1/4/2020 tarihinden itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gereken bedeller başvuru şartı aranmaksızın 3 ay süreyle ertelenir. Bu süreleri bitiminden itibaren 3 aya kadar uzatmaya Tarım ve Orman Bakanı yetkilidir. Bu alacaklar ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilir.
- Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin mülkiyet ve tasarrufunda olan taşınmazlara ilişkin yapılan satış, ecrimisil ve kiralamadan kaynaklanan bedellerin ve tutarların 19 Mart 2020 tarihinden itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gereken bedellerin 3 ay ertelenmesi konusunda büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve birliklerde meclis; bağlı kuruluşlarda ise yetkili karar organı yetkili kılınmıştır. Bu süreler, bitiminden itibaren ilgisine göre Çevre ve Şehircilik Bakanı veya İçişleri Bakanı tarafından 3 aya kadar uzatılabilir. Söz konusu alacaklar ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir. Faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işletmelerin faaliyette bulunmadığı döneme ilişkin olarak kira bedelleri tahsil edilmez.
- Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının gelir vergisi tevkifatı beyan ve ödeme süreleri, tüm sosyal sigorta prim ödemeleri ile ilgili kanun uyarınca Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yaptığı yıllık taksit ödemelerinden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenler 3 ay ertelenir. Bu süreler, bitiminden itibaren 3 aya kadar Cumhurbaşkanı tarafından uzatılabilir. Bunlar ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilir. Erteleme süresince 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan tarh ve ceza kesme zamanaşımı süreleri işlemez ve zamanaşımı işlemeyen süreler kadar uzar.
- Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının, konutların ve faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunmayan iş yerlerinin su tüketimine bağlı alacakları, işbu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gereken alacaklarla sınır olmak üzere, belediye meclisi tarafından 3 ay süre ile ertelenebilecektir. Ertelenen alacaklar sürenin sonunda, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilecektir.
- Büyükşehir belediyeleri ile belediyeler, kendisinden izin veya ruhsat almak ya da hat kiralamak suretiyle çalışan gerçek ve tüzel kişilere, toplu taşıma hizmetinin kesintisiz olarak yürütülebilmesiyle sınırlı olacak şekilde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 aylık süreyle sınırlı olmak üzere meclis kararıyla; gelir desteği ödemesi yapabilir, belirlenen döneme tekabül eden ruhsat, izin, hat kirası borçlarını faizsiz olarak 3 ay erteleyebilir. Çevre ve Şehircilik Bakanı bu süreleri, bitiminden itibaren 3 aya kadar uzatmaya yetkilidir. Ruhsat, izin, hat kirası borçları ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık eşit taksitler halinde, herhangi bir gecikme zammı ve faiz uygulanmadan tahsil edilir.
- Faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunmayan işletmelerin, yıllık ilan ve reklam vergileri ile yıllık çevre temizlik vergileri, faaliyetin durdurulduğu/faaliyette bulunulmayan dönemlere isabet eden kısmı alınmayacaktır.
- 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun 16. maddesi kapsamındaki kredi borçları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenlerle sınırlı olmak üzere, başvuru şartı aranmaksızın 3 ay süreyle ertelenir. Bu süreler, bitiminden itibaren Gençlik ve Spor Bakanı tarafından 3 aya kadar uzatılabilir. Söz konusu borçlar ertelenen süre sonunda, ertelenen süre kadar aylık taksitler halinde, herhangi bir gecikme zammı, faiz veya Yİ-ÜFE uygulanmadan tahsil edilir.
- 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca yeniden yapılandırılan ve yılda bir taksit olmak üzere ödenen Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kaynaklı kredi borçlarının 2020 yılına ait borç taksit ödemesi, faizsiz olarak 2021 yılına ertelenmiş, 2021 yılı dahil daha sonraki yıllarda ödenecek taksit tutarları da faizsiz olarak birer yıl ertelenmiştir.
- 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun 35. maddesince üyelerden alınan yıllık aidat 2020 yılında alınmayacaktır. Ayrıca, Kanun’un 4. maddesinin 3’üncü fıkrasında bulunan hükmün yeniden düzenlemesi ile seyahat acentalarına ait işletme belgelerinin acenta unvanından bağımsız olarak devredilebilmesimümkün kılınmıştır.
- Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin (TEDAŞ) elektrik tüketiminden kaynaklanan alacakları yeniden yapılandırılmıştır. Bu kapsamda, Eylül 2021 ayının sonuna kadar ilgili yerlere yazılı başvuruda bulunulması ve ilk taksit ödemesinin Ekim 2021 ayının son gününe kadar ödenmesi şartıyla, 1 Şubat 2020 tarihi itibariyle vadesi gelmiş olmasına rağmen hala ödenmemiş olan ve 6824 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun uyarınca yapılandırılmamış olan alacakların ödenen kısmına ilişkin fer’ilerinin tahsilinden vazgeçilmiştir. Ayrıca, bu alacaklara ilişkin olarak, 1 Şubat 2020 tarihinden 2023 yılı Ekim ayının sonuna kadar ilgili kanunlarda öngörülen zamanaşımı süreleri işlemeyecektir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş olan tutarların bu bent hükümlerine dayanılarak red ve iadesi yapılmaz. Bu madde kapsamında belirlenen ödemelerin süresinde gerçekleştirilmemesi halinde bu bent hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir.

SÜRE UZATIMI, TOPLANTI ERTELEME ve UZAKTAN ÇALIŞMA
• 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında verilmiş olup 2020 yılı içinde geçerlilik süresi dolacak olan lisansların geçerlilik süresi bir yıl uzatılmıştır.
• 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun kapsamında ticaret gemilerine düzenlenen ve 11/3/2020 tarihi ile 31/7/2020 tarihi aralığında süresi dolan veya dolacak denize elverişlilik belgelerinin süresi, 1 Ağustos 2020 tarihine kadar uzatılır. Bu Kanun kapsamında yapılacak denetlemeler 1/8/2020 tarihine kadar ertelenir. Bu süreyi 3 aya kadar uzatmaya Ulaştırma ve Altyapı Bakanı yetkilidir.
• 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na göre dernekler tarafından verilecek beyannameler ile dernek genel kurul toplantıları 31 Temmuz 2020 tarihine kadar ertelenir. Bu süre, İçişleri Bakanı tarafından 3 aya kadar uzatılabilecektir. Ertelenen genel kurul toplantıları, ertelemenin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılır. Mevcut organların görev, yetki ve sorumlulukları erteleme süresi sonrasında yapılacak ilk genel kurula kadar devam eder.
• 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamındaki genel kurul toplantıları 31 Temmuz 2020 tarihine kadar ertelenir. Bu süre ilgili Bakan tarafından 3 aya kadar uzatılabilir. Ertelenen genel kurul toplantıları, ertelemenin sona erdiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılır. Mevcut organların görev, yetki ve sorumlulukları erteleme süresi sonrasında yapılacak ilk genel kurula kadar devam eder.
• 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu kapsamındaki genel kurul toplantıları 31 Temmuz 2020 tarihine kadar ertelenir. Bu süre, Tarım ve Orman Bakanı tarafından 3 aya kadar uzatılabilir. Ertelenen genel kurul toplantıları, ertelemenin sona erdiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılır. Mevcut organların görev, yetki ve sorumlulukları erteleme süresi sonrasında yapılacak ilk genel kurula kadar devam eder.
• 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca 2020 yılı Mayıs ayı içinde yapılması gereken Birlik Genel Kurulu, bir sonraki yıl Genel Kurulu ile birlikte yapılır.
• 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 33’üncü maddesine göre yapılması gereken seçimler 2020 yılında yapılmaz.
• 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde yürütülen faaliyetlerin Ar-Ge ve tasarım merkezleri dışında da yapılmasına; 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında Bölge sınırları içinde yürütülen faaliyetlerin Bölge dışında da yürütülmesine 11 Mart 2020 tarihinden itibaren 4 ay süreyle sınırlı olmak üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanı tarafından izin verilebilir. Bu süre, bitiminden itibaren Sanayi ve Teknoloji Bakanı tarafından 3 aya kadar uzatılabilir. İzin verilmesi durumunda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bilgilendirilmesi kaydıyla, 5746 sayılı Kanun ile 4691 sayılı Kanun kapsamındaki indirim, istisna, destek ve teşviklerden yararlanmaya devam edilir.
• 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen tespit, 2020 yılı için 15 Temmuz 2020 tarihi esas alınarak gerçekleştirilir ve en geç 31 Temmuz 2020 tarihine kadar T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na gönderilir. Aynı fıkranın (b) bendi uyarınca yapılacak tespit ise 15 Temmuz 2020 tarihi esas alınarak yapılır ve Eylül ayının ilk haftasında Resmi Gazetede yayımlanır. Bu süreleri 15 Mayıs 2021 tarihine kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
• 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamındaki yetki tespitlerinin verilmesi, toplu iş sözleşmelerinin yapılması, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü ile grev ve lokavta ilişkin süreler üç ay süreyle uzatılmıştır. Cumhurbaşkanı, bu bentte yer alan üç aylık süreyi bitiminden itibaren üç aya kadar uzatmaya yetkilidir.
• Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiraya verilmesi, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması ve sınırlı ayni hak tesisi işlemleri ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi ve kullanma izni verilmesi ihaleleri, 31 Temmuz 2020 tarihine kadar hizmet bedeli karşılığında Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bağlı ve ilgili kuruluşları ile bunların iştiraklerine ait teknik altyapı kullanılmak suretiyle elektronik ortamda yapılabilir. Bu süre Çevre ve Şehircilik Bakanı tarafından 3 aya kadar uzatılabilir.

GEÇİÇİ ve EK MADDELER:
• 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na Ek Madde 45 eklenmek suretiyle, devlete ait üniversitelerin tıp fakülteleri ve diş hekimliği fakülteleri ile bunlara bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitülerin döner sermaye işletmesi birimlerinden, borç karşılama yüzdeleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilecek oranın altında kalanlara, Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden kaynak aktarılabilecektir.
• 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’na eklenen Geçici Madde 18 uyarınca; bakım merkezlerinde bakım hizmeti sunulabilmesi için EK 7. maddenin birinci fıkrasında yer alan gelir ölçütü ve ağır engellilik şartları ile hizmet alımıyla bakım hizmeti sunulabilmesi için ek 10 uncu maddenin birinci fıkrasında yer alan gelir ölçütü şartı 3 ay süreyle aranmayacaktır.
• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen geçici maddeler ile işsizlik ödeneğinden yararlanma imkanları genişletilmiştir.• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen geçici maddeler ile işsizlik ödeneğinden yararlanma imkanları genişletilmiştir
Geçici Madde 24 eklenmek suretiyle, işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile 15 Mart 2020 tarihinden sonra iş sözleşmesi feshedilen ve işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçilere, yaşlılık aylığı almıyor olmak ve İş Kanunu’nun Geçici 10’uncu maddesinde uyarınca belirlenen 3 aylık fesih yasağı süresini geçmemek koşuluyla, ücretsiz izinde bulundukları veya işsiz kaldıkları süre kadar, İşsizlik Sigortası Fonun’dan günlük 39,24 TL olmak üzere ücret desteği sağlanacaktır. Ücretsiz izne ayrılarak nakdi ücret desteğinden yararlanan işçinin fiilen çalıştığının tespit edilmesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işverene idari para cezası uygulanacak olup İşsizlik Sigortası Fon’undan ödenen nakdi ücret desteği de ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte işverenden talep edilecektir.
Geçici Madde 25 eklenme suretiyle, koronavirüs salgını nedeniyle işveren tarafından kısa çalışma başvurusunda bulunulması halinde, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeden işverenin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi gerçekleştirilecektir. Ancak işverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yanlış ve fazla ödemeler, yasal faizleriyle birlikte işverenden iade olarak istenecektir.
• 4857 sayılı İş Kanunu’na Geçici Madde 10 eklenmek suretiyle, İş Kanunu’nun 25’inci maddesi uyarınca ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzer sebepler dışında işveren, her türlü iş veya hizmet sözleşmesini 3 ay süre ile feshedemeyecektir. Maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle, hükme aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işverene veya işveren vekiline idari para cezası uygulanacaktır.
• 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na Ek Madde 7 eklenmiş olup madde uyarınca “deprem, yangın, sel gibi doğal afetler ile salgın hastalık veya Hazine ve Maliye Bakanlığı bilişim sistemlerinin herhangi bir nedenle çalışmaması gibi mücbir sebep hallerinde; veri, bilgi ve belgelerin oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin yöntemler” T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecektir. Sayılan mücbir sebep hallerinde yaşanabilecek gecikmeler nedeniyle ilgililere, gecikme faizi, gecikme zammı ve ceza gibi yaptırımlar uygulanmaz.
• 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na Geçici Madde 13 eklenmek suretiyle, kaçakçılıkla mücadelede el konulan ve bulaşıcı salgın hastalıkla mücadele ile doğrudan ilgisi bulunan tıbbi cihaz ve malzemelerin bekletilmeyerek kamu kurumuna tahsisi düzenlenmiştir.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Geçici Madde 13 eklenmek suretiyle sermaye şirketlerine ilişkin bir düzenleme getirilmiştir. Düzenleme uyarınca, 30 Eylül 2020 tarihine kadar 2019 yılı net dönem karının yalnızca %25’inin dağıtımına karar verilebilecek, geçmiş yıl karları ve serbest yedek akçelerin dağıtıma konu edilemeyecek ve genel kurul tarafından yönetim kuruluna kar payı dağıtım avansı yetkisi verilemeyecektir. Ayrıca, genel kurul tarafından 2019 yılı hesap dönemine ilişkin kar payı dağıtımı kararı alınmış ancak pay sahiplerine kısmi ödeme yapılmış veya hiç ödeme yapılmamışsa, 2019 yılı net dönem karının %25’ini aşan ödemeler 30 Eylül 2019 yılına kadar ertelenecektir.
• 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’unda yapılan yeni düzenlemeler uyarınca Kanun’na Ek 1’inci madde eklenmiş olup fahiş fiyat artışı, stokçuluk ve Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.
Ayrıca, bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş bir artış yapan üretici/tedarikçi/perakende işletmeler ile piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ve tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyette bulunan üretici/tedarikçi/perakende işletmeler hakkında idari para cezası uygulanacak olup bu idari para cezalarını uygulama yetkisi Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na bırakılmıştır.
• 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’da yapılan değişiklik ile denetim sonucunda hazırlanacak raporların teslim tarihi Haziran ayından Ağustos ayına çekilmiştir.
Ayrıca, Kanun’un 8’inci maddesine yeni bir ekleme yapılmış olup yeni düzenleme uyarınca Türkiye Varlık Fonu’nun, Şirketin, alt fonların ve Şirketin kurduğu şirketlerin, diğer şirketler üzerinde üçüncü kişilerle birlikte veya tek başlarına kontrolünü sağlayacak işlemlerinde, işlemlerin tarafları, onların doğrudan ve dolaylı ortakları, iştirakleri, bağlı ortaklıkları ile kontrol sağlanan şirketlere de bu işlemlerle sınırlı olmak üzere, 6362 sayılı Kanunun 23 ila 27’nci maddeleri ile bu Kanun kapsamında yürürlüğe konan ilgili ikincil mevzuat uygulanmaz. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 202’nci maddesi; Türkiye Varlık Fonu, Şirket ile alt fonlar ve Şirketin kurduğu diğer şirketlere, tek başlarına veya üçüncü kişilerle birlikte doğrudan ya da dolaylı olarak bunlar lehine üzerinde hakimiyet tesis edilen şirketlere ve bu hakimiyetin tesisine ilişkin işlemlerle sınırlı olmak üzere bu işlemlerin taraflarına, onların doğrudan ya da dolaylı ortaklarına, iştiraklerine ve bağlı ortaklıklarına uygulanmaz.

Bilgilerinize,
DEDEOĞLU & BALABAN HUKUK BÜROSU
Av. Havva Balaban
Av. Mirkan Dedeoğlu